Practice
Exercises
Uzupełnij zdania: wstaw w miejsce „___” poprawną formę przymiotnika, tak aby zgadzał się z rzeczownikiem pod względem rodzaju, liczby i przypadku. W nawiasie podano formę podstawową przymiotnika (mianownik, lp., r. m.).
Zgoda przymiotnika z rzeczownikiem
Zgoda przymiotnika z rzeczownikiem to zasada gramatyczna polegająca na tym, że przymiotnik musi mieć takie same cechy gramatyczne jak rzeczownik, który określa. Dotyczy to rodzaju, liczby i przypadku.
1. Na czym polega zgoda?
Przymiotnik „dopasowuje się” do rzeczownika, odpowiadając na to samo pytanie przypadkowe i przyjmując tę samą liczbę oraz rodzaj.
| Cecha | Rzeczownik | Przymiotnik | Przykład |
|---|---|---|---|
| rodzaj | dziewczyna (żeński) | miła | miła dziewczyna |
| liczba | książki (mnoga) | ciekawe | ciekawe książki |
| przypadek | o domu (Msc.) | starym | o starym domu |
2. Zgoda w rodzaju
Przymiotnik przyjmuje taki sam rodzaj jak rzeczownik: męski, żeński lub nijaki. W liczbie mnogiej istotne jest także rozróżnienie na formy męskoosobowe i niemęskoosobowe.
| Rodzaj rzeczownika | Forma przymiotnika | Przykład |
|---|---|---|
| męski | ładny | ładny obraz |
| żeński | ładna | ładna sukienka |
| nijaki | ładne | ładne dziecko |
| Typ | Forma przymiotnika | Przykład |
|---|---|---|
| męskoosobowy | ładni | ładni chłopcy |
| niemęskoosobowy | ładne | ładne dziewczyny / psy / książki |
3. Zgoda w liczbie
Przymiotnik zawsze występuje w tej samej liczbie co rzeczownik: pojedynczej lub mnogiej.
| Rzeczownik | Przymiotnik | Wyrażenie |
|---|---|---|
| dom | duży | duży dom |
| domy | duże | duże domy |
| uczeń | pracowity | pracowity uczeń |
| uczniowie | pracowici | pracowici uczniowie |
4. Zgoda w przypadku
Przymiotnik przyjmuje ten sam przypadek co rzeczownik, zależnie od jego funkcji w zdaniu.
| Przypadek | Rzeczownik | Przymiotnik | Przykład |
|---|---|---|---|
| Mianownik | samochód | nowy | Nowy samochód stoi przed domem. |
| Dopełniacz | samochodu | nowego | Nie ma nowego samochodu. |
| Celownik | samochodowi | nowemu | Przyglądam się nowemu samochodowi. |
| Biernik | samochód | nowy | Widzę nowy samochód. |
| Narzędnik | samochodem | nowym | Jadę nowym samochodem. |
| Miejscownik | samochodzie | nowym | Mówię o nowym samochodzie. |
5. Najczęstsze błędy
| Niepoprawnie | Poprawnie | Dlaczego? |
|---|---|---|
| ładny dziewczyna | ładna dziewczyna | rodzaj żeński |
| mądre uczniowie | mądrzy uczniowie | liczba mnoga męskoosobowa |
| o ciekawy książce | o ciekawej książce | miejscownik, rodzaj żeński |
6. Najważniejsze do zapamiętania
- Przymiotnik zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku.
- W liczbie mnogiej ważne jest rozróżnienie form męskoosobowych i niemęskoosobowych.
- Błąd w jednej cesze (np. rodzaju) powoduje błąd całego połączenia.